สมุนไพร  สาระประโยชน์ดี...ดี...จากธรรมชาติ
สมุนไพร
ความหมายของสมุนไพร
ลักษณะสมุนไพร
สมุนไพรกับการรักษาโรค
เครื่องเทศสมุนไพร
สีที่ได้จากสมุนไพร
น้ำที่ได้จากสมุนไพร
นานาลิงก์สมุนไพร
หน้าหลัก
ลักษณะสมุนไพร
    ลักษณะของพืชสมุนไพร พืชสมุนไพรโดยทั่วไปนั้น แบ่งออกเป็น 5 ส่วนสำคัญด้วยกัน คือ
        1. ราก
        2. ลำต้น
        3. ใบ
        4. ดอก
        5. ผล
    "พืชสมุนไพร" เหล่านี้มีลักษณะลำต้น ยอด ใบ ดอก ที่แตกต่างกันไปตามสายพันธุ์แต่ส่วน
ต่างๆ ก็ทำหน้าที่เช่นเดียวกัน เช่นรากก็ทำหน้าที่ดูดอาหารมาเลี้ยงลำต้นกิ่งก้านต่างๆและใบ
กับส่วนต่างๆนั่นเองใบก็ทำหน้าที่ปรุงอาหาร ดูดออกซิเจน คายคาร์บอนไดออกไซด์ออกมา
ดอก ผล เมล็ด ก็ทำหน้าที่สืบพันธุ์กันต่อไป เพื่อทำให้พืชพันธุ์นี้แพร่กระจายออกไปเรื่อยๆ
ไม่มีที่สิ้นสุด

    1. ราก
    รากของพืชมีมากมายหลายชนิดเอามาเป็นยาสมุนไพรได้อย่างดี เช่น กระชาย ขมิ้นชัน
ขิง ข่า เร่ว ขมิ้นอ้อย เป็นต้น รูปร่างและลักษณะของราก แบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ
        1.1 รากแก้ว ต้นพืชมากมายหลายชนิดมีรากแก้วอยู่ นับว่าเป็นรากที่สำคัญมาก
งอกออกจากลำต้นส่วนปลายรูปร่างยาวใหญ่เป็นรูปกรวยด้านข้างของรากแก้วจะแตกแยก
ออกเป็นรากเล็กรากน้อยและรากฝอยออกมาเป็นจำนวนมากเพื่อทำการดูดซึมอาหารในดิน
ไปบำรุงเลี้ยงส่วนต่างๆของต้นพืชที่มีรากแก้วได้แก่ ต้นขี้เหล็ก ต้นคูน เป็นต้น
        1.2 รากฝอย รากฝอยเป็นส่วนที่งอกมาจากลำต้นของพืชที่ส่วนปลายงอกออกมาเป็น
รากฝอยจำนวนมากลักษณะรากจะกลมยาวมีขนาดเท่าๆกันต้นพืชที่มีใบเลี้ยงเดี่ยวจะมีรากฝอย
เช่น หญ้าคา ตะไคร้ เป็นต้น

    2. ลำต้น
    นับว่าเป็นโครงสร้างที่สำคัญของต้นพืชทั้งหงายที่มีอยู่สามารถค้ำยันเอาไว้ได้ไม่ให้โค่นล้ม
ลง โดยปกติแล้วลำต้นจะอยู่บนดินแต่บางส่วนจะอยู่ใต้ดินพอสมควรรูปร่างของลำต้นนั้นแบ่งออก
ได้เป็น 3 ส่วนด้วยกัน คือ ตา ข้อ ปล้อง บริเวณเหล่านี้จะมีกิ่งก้าน ใบ ดอกเกิดขึ้นอีกด้วยซึ่งจะ
ทำให้พืชมีลักษณะที่แตกต่างกันออกไปชนิดของลำต้นพืช แบ่งตามลักษณะภายนอกของลำต้นได้เป็น
        1. ประเภทไม้ยืนต้น
        2. ประเภทไม้พุ่ม
        3. ประเภทหญ้า
        4. ประเภทไม้เลื้อย

    3. ใบ
    ใบเป็นส่วนประกอบที่สำคัญของต้นพืชทั่วไป มีหน้าที่ทำการสังเคราะห์แสง ผลิตอาหาร
และเป็นส่วนที่แลกเปลี่ยนน้ำและอากาศให้ต้นพืช ใบเกิดจากการงอกของกิ่งและตาใบไม้
โดยทั่วไปจะมีสีเขียว (สีเขียวเกิดจากสารที่มีชื่อว่า"คอลโรฟิลล์"อยู่ในใบของพืช)ใบของพืช
หลายชนิดใช้เป็นยาสมุนไพรได้ดีมาก รูปร่างและลักษณะของใบนั้นใบที่สมบูรณ์มีส่วนประกอบ
รวม 3 ส่วนด้วยกันคือ
        1. ตัวใบ
        2. ก้านใบ
        3. หูใบ
    ชนิดของใบ แบ่งออกได้เป็น 2 ชนิด คือ
        1. ชนิดใบเลี้ยงเดี่ยว หมายถึง เป็นใบที่บนก้านใบหนึ่งมีใบเพียงใบเดียว เช่น กานพลู ขลู่
            ยอ กระวาน
        2. ชนิดใบประกอบ หมายถึง ตั้งแต่ 2 ใบขึ้นไปที่เกิดขึ้นก้านใบอันเดียว เช่น มะขามแขก
            แคบ้าน ขี้เหล็ก มะขาม เป็นต้น

    4. ดอก
    ส่วนของดอกเป็นส่วนที่สำคัญของพืชเพื่อเป็นการแพร่พันธุ์ของพืช เป็นลักษณะเด่นพิเศษของ
ต้นไม้แต่ละชนิด ส่วนประกอบของดอกมีความแตกต่างกันตามชนิดของพันธุ์ไม้และลักษณะที่แตก
ต่างกันนี้ เป็นข้อมูลสำคัญในการจำแนกประเภทของต้นไม้รูปร่างลักษณะของดอก ดอกจะต้องมี
ส่วนประกอบที่สำคัญ 5 ส่วนคือ
        1. ก้านดอก
        2. กลีบรอง
        3. กลีบดอก
        4. เกสรตัวผู้
        5. เกสรตัวเมีย

    5. ผล
    ผลคือส่วนหนึ่งของพืชที่เกิดจากการผสมเกสรตัวผู้กับเกสรตัวเมียในดอกเดียวกันหรือคนละ
ดอกก็ได้ มีลักษณะรูปร่างที่แตกต่างกันออกไปตามประเภทและสายพันธุ์รูปร่างลักษณะของผลมี
หลายอย่าง ตามชนิดของต้นไม้ที่แตกต่างกัน แบ่งตามลักษณะของการเกิดได้รวม 3 แบบ
        1. ผลเดี่ยว หมายถึง ผลที่เกิดจากรังไข่อันเดียวกัน ผลเดี่ยวแบ่งออกได้เป็น ผลสด ได้แก่
มะม่วง ฝรั่ง ฟัก ผลแห้งชนิดแตกได้ เช่น ฝักถั่ว ผลรัก และผลเดี่ยวชนิดแห้งไม่แตก เช่น เมล็ด
ข้าว เมล็ดทานตะวัน
        2. ผลกลุ่ม หมายถึง ผลที่เกิดจากปลายช่อของรังไข่ในดอกเดียวกัน เช่น น้อยหน่า กระดังงา
สตรอเบอรี่ เป็นต้น
        3. ผลรวม หมายถึง ผลที่เกิดมาจากดอกหลายดอก เช่น สับปะรด ขนุน มีการแบ่งผลออก
เป็น 3 ลักษณะคือ
           3.1 ผลเนื้อ
           3.2 ผลแห้งชนิดแตก
           3.3 ผลแห้งชนิดไม่แตก

    พืชสมุนไพรนั้นมีสรรพคุณทางยาดีมาก คนโบราณใช้ทำการรักษาโรคกันมานานแล้ว ควร
อนุรักษ์เอาไว้ให้ดี ในวงการแพทย์ก็มองเห็นความสำคัญของพืชที่มีประโยชน์ในทางยานี้มาก
เช่นเดียวกันมีการนำเอา "พืชสมุนไพร" ไปสะกัดเอาสารสำคัญที่มีอยู่ในส่วนต่างๆ ของพืช
สมุนไพร ทำประโยชน์กันมากในชนบทที่ห่างไกลก็ใช้"พืชสมุนไพร" นี้เองช่วยในการบำบัด
รักษาโรค และอาการเจ็บไข้ได้ป่วย ซึ่งก็นับว่าได้ผลดีมาก เช่น ใช้ชุมเห็ดเทศเป็นยาถ่าย
ยาระบาย ใช้บัวบกเป็นยาแก้เจ็บคอ แก้ร้อนในใช้มะนาวเป็นยาแก้เลือดออกตามไรฟันหรือ
โรคลักปิดลักเปิด ใช้มะระเป็นยาขมเจริญอาหาร ใช้กะเพราเป็นยาเพิ่มน้ำนมในสตรีหลัง
คลอด ใช้ไพลเป็นยารักษาโรคหืด ใช้ตำลึงรักษาโรคเบาหวานสิ่งเหล่านี้เป็นความสามารถ
ของแพทย์แผนโบราณที่ยึดเอา "พืชสมุนไพร" เป็นหลักในการักษาโรคที่เกิดขึ้นกับคนเรา
มานับร้อยนับพันปีมาแล้ว