การแจกวิภัตติ์นาม 

(Declension of Nouns)

คือการแจกรูปนามศัพท์เพื่อใช้ในประโยค 

ในการแจกต้องคำนึงถึงสิ่งต่อไปนี้

            1.  ลิงค์ (gender) คือเพศทางไวยากรณ์ อาจตรงกับเพศทางชีววิทยา หรือไม่ก็ได้  ในภาษาบาลีแบ่งเป็น 3 ลิงค์ ได้แก่ 

                    ก.  ปุลลิงค์ (masculine) แปลว่าเพศชาย
                    ข.  อิตถีลิงค์ (feminine) แปลว่าเพศหญิง
                    ค.  นปุงสกลิงค์ (neuter) แปลว่าไม่มีเพศ

            2.  พจน์หรือวจนะ (number) คือจำนวนทางไวยากรณ์  ในภาษาบาลีแบ่งเป็น 2 พจน์ ได้แก่ 

                   ก.  เอกพจน์ หรือเอกวจนะ (singular)
                   ข.  พหูพจน์ หรือพหุวจนะ (plural)

            3.  การันต์ (kāranta) คือเสียงท้ายศัพท์นั้นๆ  บาลีมีเฉพาะสระการันต์  ได้แก่

                 ก. ปุลลิงค์ ลงท้ายด้วย -a, -i, -ī, -u, -ū
                 ข. อิตถีลิงค์ ลงท้ายด้วย -ā, -i, -ī, -u, -ū
                 ค. นปุงสกลิงค์ ลงท้ายด้วย -a, -i, -u

            การแจกวิภัตติ์นาม เป็นการเติมหน่วยคำลงท้าย เรียกว่า วิภัตติ์นาม (personal ending)  และเมื่อแจกแล้วจะได้เป็น 7+1 วิภัตติ์ หรือ การก (case) ได้แก่วิภัตติ์ที่ 1-7 และอาลปนะ ซึ่งยกเว้นไม่เรียกว่า วิภัตติ์ที่ 8

            คำแปลวิภัตติ์ิ์ต่างๆ เป็นภาษาไทย ดังระบุในตารางต่อไปนี้ เรียกชื่อว่า อายตนิบาต  เวลาแปล ตั้งคำเหล่านี้ขึ้นแล้วต่อด้วยนามนั้น เช่น คำว่า deva แจกเป็นทุติยาวิภัตติ์ แปลว่า 'ซึ่งเทวะ'  ถ้าเป็นฉัฏฐีวิภัตติ์ แปลว่า 'แห่งเทวะ'  ถ้าเป็นพหูพจน์ก็ต่อคำว่า 'ทั้งหลาย' เข้าไปหลังคำนามนั้น (เทวะ)  อายตนิบาตเหล่านี้  จะแสดงหน้าที่ของคำประเภทนาม และความสัมพันธ์ของคำประเภทนามกับคำอื่นๆ ในประโยค  เวลาแปลจึงต้องเลือกแปลให้เหมาะสมกับคำอื่นๆ ในประโยคด้วย ดังจะได้ศึกษาต่อไป

ชื่อวิภัตติ์และคำแปล

วิภัตติ์

ชื่อบาลี

ชื่อสันสกฤต

ชื่ออังกฤษ

คำแปล (อายตนิบาต)

1

ปฐมาวิภัตติ์

ประถมาวิภักติ์

nominative case

(อันว่า)

2

ทุติยาวิภัตติ์

ทวิตียาวิภักติ์

accusative case

ซึ่ง,สู่,ยัง,สิ้น,ตลอด,กะ

3

ตติยาวิภัตติ์

ตฤตียาวิภักติ์

instrumental case

ด้วย,โดย,อัน,ตาม,เพราะ,มี

4

จตุตถีวิภัตติ์

จตุรถีวิภักติ์

dative case

แก่,เพื่อ,ต่อ

5

ปัญจมีวิภัตติ์

ปัญจมีวิภักติ์

ablative case

แต่,จาก,กว่า,เหตุ

6

ฉัฏฐีวิภัตติ์

ษัษฐีวิภักติ์

genitive case

แห่ง,ของ,เมื่อ

7

สัตตมีวิภัตติ์

สัปตมีวิภักติ์

locative case

ใน,ใกล้,ที่,บน,ครั้นเมื่อ,ในเพราะ

 

อาลปนะ

อาลปนะ

vocative case

แน่ะ,ดูก่อน,ข้าแต่

  • การแจกนามนาม อ-การันต์ ปุลลิงค์
  • การแจกนามนาม อ-การันต์ นปุงสกลิงค์
  • การแจกนามนาม อิ-การันต์ ปุลลิงค์
  • การแจกนามนาม อี-การันต์ ปุลลิงค์
  • การแจกนามนาม อุ-การันต์ ปุลลิงค์
  • การแจกนามนาม อู-การันต์ ปุลลิงค์
  • การแจกนามนาม อา-การันต์ อิตถีลิงค์
  • การแจกสัพพนาม บุรุษที่ 1 และบุรุษที่ 2
  • HOME                    BACK                    NEXT